Kajian ini menilai keberkesanan Program JELITA : 386 peserta, 64 kursus  dan mendapati kadar sijil hampir 100% dan 33.5% berjaya menjana pendapatan baharu. Penemuan ini mendedahkan jurang kritikal antara output latihan dan outcome ekonomi wanita luar bandar, serta mencadangkan model “Silicon Desa” sebagai pendekatan ekosistem bersepadu untuk RMK-13.

386 Peserta, 99% Sijil — Namun Hanya 33.5% Jana Pendapatan Baharu

SITUASI

Wanita luar bandar Malaysia menghadapi jurang pendapatan sehingga 40% berbanding rakan bandar mereka (DOSM, 2023). Majoriti suri rumah dan belia wanita B40 tidak mempunyai kemahiran formal, sijil teknikal, mahupun akses kepada peluang pekerjaan yang tersusun. Bergantung sepenuhnya kepada pendapatan pekebun kecil atau suami, mereka terdedah kepada kemiskinan kitaran yang sukar ditangani tanpa intervensi pembangunan kemahiran yang sistematik dan berterusan. Program JELITA dilancarkan pada Ogos 2023 untuk menjawab cabaran ini secara langsung melalui pendekatan TVET yang inklusif.

PENDEKATAN 

• Melaksanakan 64 kursus kemahiran merentas 13 bidang strategik  daripada makanan sejuk beku, kecantikan, pembungkusan,  digital marketing sehingga  content creator  yang disesuaikan dengan potensi ekonomi luar bandar.

• Melatih 386 peserta (suri rumah, usahawan mikro, belia, wanita pekebun kecil) melalui 87 penyedia latihan termasuk UCAM/Kolej RISDA. 

• Mengukur keberkesanan melalui kerangka rantaian nilai lima komponen (Input → Proses → Output → Outcome → Impak) dengan data pra-ujian, pasca-ujian, status pekerjaan dan peningkatan pendapatan peserta.

• Mengemukakan Model “Simbiosis Ekonomi JELITA” dan cadangan strategik “Silicon Desa” sebagai ekosistem ekonomi bersepadu untuk memperkukuh impak program dalam RMK-13.

HASIL 

• 386 daripada 388 peserta (99.5%) hadir sehingga tamat kursus dan 385 orang (99.2%) memperoleh sijil kemahiran, output program yang hampir sempurna, membuktikan modul JELITA sangat relevan dan diminati wanita luar bandar.

• Purata peningkatan pengetahuan merentas semua kursus ialah 46.8% (daripada 49.1% kepada 95.9%), dengan Kemahiran Pembungkusan mencatatkan lonjakan tertinggi +90%. Kursus Makanan Sejuk Beku Siri 1 berjaya mengaktifkan 21 suri rumah yang tidak ekonomi aktif, manakala Makeup & Business Training menghasilkan pendapatan tertinggi sehingga RM5,000 sebulan.

• Seramai 130 peserta (33.5%)  berjaya mendapat pekerjaan atau menjana pendapatan baharu dalam tempoh setahun, mendedahkan jurang output-outcome yang tidak seimbang akibat ketiadaan ekosistem sokongan pasca-latihan (internet stabil, platform pasaran, bimbingan teknikal berterusan).

PENGAJARAN UTAMA

Keberkesanan TVET bukan ditentukan oleh bilangan sijil yang diterbitkan, tetapi oleh keupayaan ekosistem sokongan yang mengelilingi peserta selepas latihan. Program JELITA membuktikan bahawa kemahiran terbaik sekalipun tidak dapat menjana impak ekonomi tanpa infrastruktur digital yang stabil, akses kepada pasaran, dan mekanisme sokongan teknikal di peringkat daerah. Untuk RMK-13, KPI program TVET wanita perlu beralih kepada ukuran outcome: peratusan peserta yang melepasi Garis Kemiskinan (RM2,589) dalam 12 bulan selepas tamat latihan.